طراحی مدل تجزیه و تحلیل نیروهای رقابتی پورتر در ۶ مرحله

طراحی مدل تجزیه و تحلیل نیروهای رقابتی پورتر در 6 مرحله

طراحی مدل تجزیه و تحلیل نیروهای رقابتی پورتر در ۶ مرحله

طراحی مدل تجزیه و تحلیل نیروهای رقابتی پورتر در ۶ مرحله 700 500 دکتر علی ناصرحجتی

در این مقاله به بررسی مراحلی می پردازیم که باید برای طراحی مدل تجزیه و تحلیل نیروهای رقابتی پورتر از آن ها استفاده نمایید.

در این مقاله به بررسی مراحلی می پردازیم که باید برای طراحی مدل تجزیه و تحلیل نیروهای رقابتی پورتر از آن ها استفاده نمایید.

آیا می خواهید اطلاعات بیشتری درباره چشم اندازهای بازار فعلی خود داشته باشید؟

آیا می خواهید وارد بازار کشور جدیدی شوید؟

می خواهید بدانید که استراتژی شما به چه نحوی در بازارهای مختلف اجرا می شود؟

پنج نیروی رقابتی پورتر، به شما کمک می کنند تا عوامل خارجی مختلفی که بر موقعیت رقابتی آینده شما تأثیر می گذارند را ارزیابی نمایید.

تجزیه و تحلیل نیروهای رقابتی پورتر به شما کمک می کند تا متوجه شوید که برای ادامه موفقیت خود باید چه کاری انجام دهید و چگونه برنامه ریزی نمایید.

این مدل، به بررسی ۵ فاکتور خارجی می پردازد که بر کسب و کار شما تأثیر می گذارند:

  • تهدید رقبای جدید
  • قدرت تأمین کنندگان
  • قدرت خریدار
  • تهدید محصولات جایگزین
  • قدرت رقبای فعلی

در این مقاله به بررسی نحوه ایجاد هر کدام از نیروهای رقابتی پورتر و همچنین شیوه ارزش دهی (کم، متوسط و زیاد) به هر یک خواهیم پرداخت.

با ما همراه باشید.

مرحله ۱: آماده بودن، مهم است

چارچوب پنج نیروی رقابتی پورتر به نحوی است که شما باید نسبت به چارچوب های دیگری مانند SWOT و PESTEL، دانش دقیق تری از بازار داشته باشید. در واقع شما باید برای هر کدام از این ۵ نیروها از قبل آماده شده باشید چرا که اکثر داده های مورد نیاز شما، خارجی هستند.

بهترین تجزیه و تحلیل پنج نیروی رقابتی پورتر در محیطی انجام می شود که در آن کارشناسان مختلفی در حیطه های متنوع مانند خدمات مشتری، محصول، فروش و بازاریابی وجود داشته باشند.

به طور ایده آل باید مجهّز به اطلاعات زیر باشید:

  • فروش و عملکرد رقبا
  • هر گونه داده و اطلاعات درباره دلایل ریزش مشتری
  • اطلاعاتی درباره این موضوع که چرا مشتریان خاصی را کسب یا جذب کرده اید.
  • اطلاعاتی درباره آن تأمین کنندگانی که از آن ها برای تأمین محصولات و خدمات خود استفاده می کنید.
  • درک این موضوع که مشتریان شما چه کسانی هستند و چه چیزهایی بر آن ها تأثیر می گذارند.

مرحله ۲: تهدید رقبای جدید

هر لحظه امکان ورود یک کسب و کار یا شرکت جدید به بازار وجود دارد. این کسب و کار می تواند برند معتبری مانند گوگل یا حتی یک استارت آپ کاملا ناشناخته باشد.

اما سؤال اصلی برای در هر دو حالت آن است که چگونه باید وارد فضای جدیدی شد و کمی پیشرفت کرد؟

سؤالات مفیدی که در این زمینه باید از خود بپرسید شامل موارد زیر هستند:

  • آیا قوانینی در بازار وجود دارند؟
  • محصول یا خدمات به چه میزانی پیچیده هستند؟
  • آیا موانع قانونی ماند IP وجود دارند؟
  • به چه میزان بودجه، نیاز است؟
  • واکنش شرکت های حاضر در آن بازار چگونه خواهد بود؟
  • موانع ورود شامل چه مواردی هستند؟
  • آیا شرکت های جدیدی به تازگی وارد شده اند؟ اگر جواب، مثبت باشد چگونه توانسته اند این کار را انجام دهند؟

از جواب هایی که به سؤالات فوق می دهید یک نتیجه گیری نمایید و ببینید که آیا تهدید پیش رو، زیاد، متوسط یا کم است.

مرحله ۳: تهدید محصولات جایگزین

اکنون زمان آن است که از محصول و خدمات خود فراتر رفته و ببینید که تعویض آن ها با سایر محصولات و خدمات دیگر چقدر آسان است.

به این نکته توجه داشته باشید که این مرحله، درباره جایگزین شدن محصولات شما با محصولات رقبا نیست بلکه به جایگزین شدن محصول صنعتی مرتبط می شود.

به عنوان مثال در دهه ۸۰ میلادی، همه از تلفن ثابت استفاده می کردند اما امروزه همه، تلفن همراه دارند. در اکثر صنایع، هم اکنون نیز محصولاتی وجود دارند که در حال رقابت با صنعت هستند به همین دلیل باید پتانسیل، هزینه، سهولت و کیفیت آن ها را ارزیابی نمایید.

اگر خوش شانس بوده و در بازاری فعالیت داشته باشید که هیچ محصول جایگزینی در آن وجود ندارد، باید به بررسی این موضوع بپردازید که برای ظاهر شدن چنین محصولی، چه چیزهایی لازم است.

سؤالات مفیدی که در این زمینه باید از خود بپرسید شامل موارد زیر هستند:

  • آیا در حال حاضر، محصولات یا خدمات جایگزینی وجود دارند؟
  • آیا هزینه تعویض برای مشتری، کم است؟
  • وفاداری و قدرت برند در بازار، به چه میزانی است؟
  • محصول یا خدمات، به چه نحوی رقابت می کنند؟

پس از انجام کارهای ذکرشده، نتیجه گیری های خود را در یک لیست خلاصه کرده و به تهدید پیش رو امتیاز دهید (زیاد، متوسط و کم).

مرحله ۴: قدرت تأمین کنندگان

شما از تأمین کنندگان، برای ارائه محصولات و خدمات مورد نیازتان استفاده می کنید. به عنوان مثال ممکن است که در زمینه تولید لباس فعالیت داشته باشید و تأمین کننده شما، پنبه داشته باشد.

در واقع تمامی تأمین کنندگانی که با آن ها همکاری می کنید این امکان را به شما می دهند تا محصول یا خدمات خود را به مشتریان ارائه دهید.

این نکته را بررسی کنید که تأمین کنندگان شما به چه میزانی قدرتمند هستند؟ چه کارهایی می توانند با کسب و کار شما انجام دهند؟ چه فشارهایی می توانند به کسب و کار شما وارد نمایند؟

سؤالات مفیدی که در این زمینه باید از خود بپرسید شامل موارد زیر هستند:

  • با توجه به محصول و خدماتی که از آن ها استفاده می کنید، چند تأمین کننده وجود دارد؟
  • هزینه تعویض چقدر است؟
  • تأمین کننده، چیز منحصر به فردی عرضه می کند یا خاص؟
  • شما تا چه میزان برای تأمین کننده خود، یک مشتری بزرگ می باشید؟

زمانی که توانستید متوجه شوید که تأمین کننده تا چه میزانی می تواند به کسب و کار شما فشار وارد کند، به قدرت او، امتیاز (زیاد، متوسط و کم) دهید.

مرحله ۵: قدرت خریدار

در این مرحله باید قدرت مشتری و خریدار را تجزیه و تحلیل نمایید. در صورتی که این مرحله را به شیوه درستی انجام دهید می توانید متوجه شوید که مشتری تا چه میزانی می تواند بر قیمت، توسعه محصول و خدمات مشتری شما، تأثیر بگذارد.

در این مرحله باید به موارد متعددی مانند مشتریانی که از دست داده اید، فروش های موفقی که داشته اید و نظرسنجی ها توجه داشته باشید.

سؤالات مفیدی که در این زمینه باید از خود بپرسید شامل موارد زیر هستند:

  • مشتریان دارای چند گزینه جایگزین در بازار هستند؟
  • هزینه تعویض چقدر خواهد بود؟
  • به طور میانگین مدت قرارداد شما چقدر است؟
  • آیا مشتریان را به خوبی درباره محصولات خود آموزش داده اید؟
  • آیا آن ها نسبت به قیمت محصول حساس هستند؟
  • آن ها تاکنون به چه میزانی از شما خرید کرده اند؟
  • ارزش برند شما و میزان وفاداری به آن چقدر است؟

پس از بررسی نتایج به دست آمده، به قدرت خریدار امتیاز (زیاد، متوسط و کم) دهید.

مرحله ۶: قدرت رقبای فعلی

تا به اینجای کار شما در موقعیتی قرار گرفته اید که میزان قدرت خریداران، تأمین کنندگان، تهدید محصولات جایگزین و رقبای جدید را می دانید.

اکنون زمان آن است که رقبای فعلی خود را بررسی کنید.

سؤالات مفیدی که در این زمینه باید از خود بپرسید شامل موارد زیر هستند:

  • چه تعدادی از رقبای موجود در بازار، رقیب مستقیم شما هستند؟
  • بازار به چه میزانی بزرگ است و آیا می تواند چندین شرکت موفق را دربرگیرد؟
  • رشد صنعت، چگونه است؟
  • اخبار مرتبط با ادغام و تملّک (M&A) در این بازار چگونه هستند؟
  • موانع خروج چه مواردی می باشند؟
  • آیا از رقبای خود شکست خورده اید و اگر چنین است، چرا؟

در این بخش نیز پس از بررسی نتایج، امتیازدهی نمایید.

به این نکته توجه داشته باشید که این مرحله، تحت تأثیر عوامل دیگر نیز می باشد؛ به همین دلیل نیاز است که در زمان بررسی نتایج و امتیازدهی، نگاهی نیز به امتیازات سایر بخش های دیگر داشته باشید.

سخن آخر

با انجام ۶ مرحله فوق، تجزیه و تحلیل پنج نیروی رقابتی پورتر را با موفقیت انجام داده اید.

آن دسته از موفقیت هایی را که ممکن است به سرعت به آن ها رسیده باشید را به دقت زیر نظر بگیرید.

همچنین از توجه به فعالیت های داخلی شرکت غافل نباشید و به تمامی مواردی که ممکن است آموزش هایی درباره آینده به شما بدهند، توجه داشته باشید.